Trójmorze wzmocni potencjał Unii Europejskiej

Ze względu na różne położenie geograficzne państwa wschodu i zachodu Europy nieco inaczej postrzegają zagrożenia geopolityczne, szczególnie w dziedzinie bezpieczeństwa. Interes wspólnotowy musi być zatem kompromisem między tymi percepcjami. Próbą uzupełnienia i uspójnienia integracji państw wschodu Europy w tym zakresie jest koncepcja tzw. Trójmorza.

Trójmorze jako idea było niejednokrotnie powodem nieporozumień—ze względu na mylenie go z tak zwanym Międzymorzem, czyli utopijną wizją federacji państw między Bałtykiem, Adriatykiem a Morzem Czarnym, mających docelowo stanowić przeciwwagę dla łącznej potęgi Niemiec i Rosji1. Taka romantyczna wizja jedności krajów, choć była popularna w Europie Środkowo-Wschodniej po I wojnie światowej, nie ma sensu geopolitycznego z co najmniej trzech powodów. Po pierwsze, ujednolicić interesy tak zróżnicowanych ekonomicznie i rozciągłych południkowo krajów byłoby znacznie trudniej niż zharmonizować interesy wewnątrz UE. Po drugie, Niemcy wraz z większością krajów takiego potencjalnego Międzymorza znajdują się dziś w jednym obozie politycznym (Unia Europejska), Natomiast Rosja—w drugim. Nie ma więc potrzeby budowania przeciwwagi dla Niemiec i Rosji rozpatrywanych łącznie.

Po trzecie, nasz indeks pokazuje, że nawet federacja państw Międzymorza nie byłaby przeciwwagą dla Niemiec i Rosji. Gdyby przyjąć, że na federację krajów Międzymorza składają się: państwa skandynawskie (Dania, Szwecja, Norwegia, Finlandia), bałtyckie (Litwa, Łotwa, Estonia), Grupa Wyszehradzka (Polska, Czechy, Słowacja, Węgry) wraz z Rumunią, Bułgarią, Chorwacją, a także Ukrainą i Serbią—to taka federacja 16 państw o potędze 4,86 pkt i tak nie stanowiłaby przeciwwagi dla potęgi Niemiec (3,09) i Rosji (5,25) liczonych łącznie (8,34 pkt).

Czym zatem jest koncepcja Trójmorza? Pragmatyczną inicjatywą wewnętrzną UE nakierowaną na integrację infrastrukturalną, energetyczną, logistyczną i telekomunikacyjną szeroko pojętej wschodniej Europy, ze szczególnym uwzględnieniem granicy wschodniej Unii. To inicjatywa zmierzająca do zwiększenia kolektywnej spójności krajów UE regionu. Współpraca ta ma na celu nadrobienie 50 lat zapóźnienia integracji regionalnej, spowodowanego dominacją ZSRR w regionie Europy Środkowo-Wschodniej w latach 1945–1989 oraz wyniszczającą polityką kolonialnej eksploatacji państw satelickich prowadzoną w tym okresie przez Moskwę2.

Celem obecnej współpracy w obszarze Trójmorza jest nadrobienie zacofania infrastrukturalnego poprzez zwiększenie bezpieczeństwa obronnego, energetycznego, logistycznego oraz informatycznego w regionie. Przykładowymi projektami w tym duchu są połączenia transportowe “Północ–Południe” z Europy Środkowo-Wschodniej do państw bałtyckich i Skandynawii czy integracja systemów gazowych regionu oraz sieci przesyłowych energii elektrycznej. W ten sposób rozumie Trójmorze m.in. prezydent Andrzej Duda3.

Trójmorze w tym rozumieniu to zatem inicjatywa zmierzająca do wzmocnienia UE jako całości i wyrównania poziomu rozwojowego wschodu oraz zachodu wspólnoty. Z utopijnym projektem Międzymorza łączy je wyłącznie nazwa.

Które kraje należą do Trójmorza? Istnieją różne konceptualizacje, ale we wszystkich pojawiają się państwa postkomunistyczne, które weszły do UE w 2004 (Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Litwa, Łotwa i Estonia) oraz w 2007 r. (Rumunia i Bułgaria). Oprócz tych dziewięciu państw wymienia się też Chorwację, Słowenię, Austrię i nienależące do Unii Serbię oraz Ukrainę4. Polskie władze kładą nacisk także na współpracę z państwami skandynawskimi, szczególnie z Danią i Norwegią5.

Tak szeroki przekrój krajów związanych z inicjatywą trójmorską wynika z jej pragmatycznej natury. Trójmorze jest bowiem inicjatywą projektową—koncentruje się na konkretnych projektach infrastrukturalnych zwiększających bezpieczeństwo oraz ułatwiających dalszą integrację w regionie. A zatem Trójmorze to komplementarny, korzystny trend integracji regionalnej UE, prowadzący do całościowego wzrostu potencjału Unii jako gracza globalnego.


  1. Zob. np. M. Kobosko, Koncepcja Trójmorza ma sens, “Rzeczpospolita” 2016, 15 grudnia.
  2. Ibid.
  3. K. Szczerski, Trójmorze nie jest alternatywą dla UE, wywiad M. Szułdrzyńskiego, “Rzeczpospolita” 2016, 6 września.
  4. P. Ukielski, Mapa Trójmorza. Przegląd punktów wspólnych i rozbieżności w polityce państw regionu, Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego, Raport 3/2016.
  5. TVN 24, Prezydent o polityce zagranicznej: wzmacniamy naszą pozycję w UE i regionie, 09.02.2017.